Humans of Kurdistan
پڕۆژەی Humans Of Kurdistan ئامانجیەتی فرەکەلتووریی وڵاتی کوردستان بخاتە ڕوو، لە ڕێگەی فۆتۆی ڕووخساری خەڵکەکەی و چیرۆکەکانیان.

September 11, 2021

"ڕۆژانە لەگەڵ هاوڕێکانم لەو چۆڵەوانییە خەریکی یاریکردنین. زۆرجار گەورەکان گلەییمان لێ دەکەن کە ئێرە شوێنی یاری نییە و هەڵە دەکەن لێره ئەو هەڵبەز و دابەزە دەکەن، بیانووەکەشیان ئەوەیە شوێنەکە هەمووی گڵە و جلوبەرگمان پیس دەبێ یان مەترسی دوکەڵ و گڕی ئەو بیرە نەوتانە کاریگەری لەسەر تەندروستیمان دەبێت. ئێمەش دەزانین وایە بەڵام دەبێ ئەوانیش ئەوە بزانن کە ئێمەش منداڵین و حەزمان هەیە. کە شوێنێک نەبێت بۆی بچین ناچارین لێرە یاری بکەین. لەکۆڵان کۆدەبینەوە لەترسی شۆفێرە تیژڕەوەکان ناوێرین یاری بکەین. وەک وڵاتانی تریش کە شوێنی یاریکردنمان نەبێ تێیدا پارێزراو بین مەجبورین ڕوو لە شوێنێکی ئاوا بکەین. هیوادارم حکومەت بتوانێ کۆمەڵێ سەنتەر و یاریگای چیمەنمان بۆ دروست بکات بۆ ئەوەی ئێمەش بتوانین ئەو بەهرەیەی هەمانە لەڕووی وەرزشییەوە پەرەی پێ بدەین". ...

September 9, 2021

"تاقانەبوون ئەو کاتانە زیاتر هەستی پێدەکرێت کە خەڵک و دەروبەرت هەموو کات پێت دەڵێنەوە و بەبیرت دەهێننەوە کە گوایە تۆ کەسێکی تەنیا و بێ پشتیت. دەنا من تاقانەم و هەموو کات پێم وابووە کە مرۆڤ خودی خۆی پاڵپشتی خۆیەتی لەهەموو ڕوویەکەوە. بۆیە تۆ کەپێتوابوو کە خاوەنی برایەکی زۆر بوویت، ئیتر نوقسانیت لەهیچ شتێک نابێت، بەجۆرێک لەجۆرەکان تۆ کەسێکی کامڵیت. لێرەوە من پێت دەڵێم زۆر هەڵەیت. سەد برا بەقەد دایک و باوک ناتوانن ببن بەچەتری سەر سەرت. تاقانەیی هەتیوی نییە، بێ دایک و باوکی هەتیوییە...

September 5, 2021

"30 ساڵە هەموو رۆژێک سەردانی مزگەوتی گەورە ئەکەم و لەوێ نوێژەکانم دەکەم. هەر 30 جوزئەکەی قورئانم لەبەرە. بیرمە چاوم ساغ بوو و لە لادێ دروێنەی گەنم و جۆم دەکرد و دارم دەبڕییەوە، بەلام کە چاوم لە دەستدا زۆر ناخۆشبوو ئیتر نەمتوانی هیچ بکەم. ساڵی 1953 هەردوو چاوەکانم بەهۆی چاوئێشەوە لەدەستدا. بڕوام بەوەنییە جارێکی تر چاوم چاکبێتەوە چونکە گلێنەکەشی نەماوە، بەڵام ئەوە مەیلی خوایە و ئەگەر بیەوێت لە بەردیش چاو دروستدەکات. ساڵی 1959 چوومە داوای ئامۆزایەکی خۆم و هاوسەرگیریمان کرد، خزمەتێکی زۆر باشی دەکردم و شکور بۆ خوا پێنج کوڕ و پێنج کچم هەیە. هەموویان باش ئاگایان لێمە و تا ئێستا هەستم بەوە نەکردووە کە چاوم نییە و زۆر خزمەتم دەکەن. رۆژی کیمیابارانەکەی هەڵەبجە دەچوومە مزگەوت بۆ ئەوەی بانگ بدەم، گەیشتمە بەر دەرگای مزگەوتەکە و دەنگی تەیارە پەیدابوو، هەموو خەڵکەکە ڕایانکرد و منیش کوڕەکەم دەستی گرتم و چووینە ژێرزەمینێکەوە. خزم و کەسێکی زۆرم بەهۆی کیمیاییەوە لەدەستدا. ئەگەر بیناییم هەبوایە حەزمدەکرد ئەولیاکان ببینم، کاک ئەحمەدی شێخ و هەموو ئەو خەڵکە ببینمەوە کە دەیانناسم". ...

August 31, 2021

"ماوەی 40 ساڵ زیاتر بەرێوەبەری خوێندنگە بووم، مووچەکەمان زۆر کەم بوو ئەو کاتە، لەگەڵ ئەوەشدا من وازم لە کارکردن نەهێنا، چونکە من لە خۆشەویستیدا پیشەی مامۆستاییم دەکرد. لە ساڵی ٢٠١٩ سوپای ئەو موسڵمانانەی کە لە ژێر ئاڵای تورکیا کاریان دەکرد هاتنە ناوچەی سەری کانی و بە تەواوەتی دێکەیان وێران کرد. ناچار بووین کۆچ بکەین و جێ بگۆڕین. بارودۆخم زیاتر خراپ بوو کاتێک گواستمەوە بۆ ناو کەمپ، هیچمان بە دەستەوە نەما، دێیەکەمان وێران بوو و من لێی دوور کەوتمەوە، تەمەنم زۆر بوو، ئەوەندەم نەخۆشی هەیە ناتوانم تاکو دەرەوەی خێمەکەش بڕۆم، زۆر خەفەت بۆ ڕۆژانی گەنجیم دەخۆم. من بۆ ماوەی ٢٠ ساڵە گەلێک نەخۆشیم لەگەڵدایە، ٢ جار هاوسەرگیریم کردوە بەڵام خودا منداڵی پێنەبەخشین، لە گەڵ ئەوەشدا من باوەڕم بە خودای گەورەیە و دەڵێم سوپاس بۆ خودا". ...

August 29, 2021

"زۆرن ئەو کەسانەی بە بیانووی نەبوونی کەسابەت بێ ئیشوکارن. پیاو مەبەستی کاسبی بێت لەدەمی شێریش بێت نان پەیدا دەکات. من خەڵکی حاجیاوەم و ئێستاش دانیشتووی ئەوێم. بەهۆی ئەوەی ئیشوکار لەو ناحیەیە سنووردارە. وەکو پێویست بایی هەموو کەسێک کار و کەسابەت نییە. ئێ خۆ ناشکرێ هەموومان هەر چاوەڕێی تەعینات بکەین، بۆیە چەند ساڵێکە لە سماقوڵی ئەوسەر ڕێگایەم بە شوێنێکی باش و شیاو زانی بۆ فرۆشتنی جۆرەکانی میوە. میوەکانم بەپێی وەرزەکانیش دەگۆڕم، شارەزای تەبیعەتی گەشتیارەکانیش بوومە، ئەوان بەگشتی حەزیان بەو میوانەیە کە بەدەم ڕێگاوە لەناو سەیارە دەخورێت وەک؛(هەڵوژە، ڕێواس، شلک و قەیسی و شاتو و ترۆزی و هتد ...

August 28, 2021

"من لە خێزانێکی کراوە گەورە بووم لە ڕووی کۆمەڵایەتییەوە، ڕۆژێک لە ڕۆژان ٣ ساڵ لەمەوبەر تەماشای تیپی مۆسیقای مسم کرد لە کاتی ئاهەنگی فەرمیی نیشتیمانی، کارامەیی و جلوبەرگ و دیسپلینیان زۆر سەرنجی ڕاکێشام. ئەمە پاڵنەرم بوو تاوەکو مەشق بکەم و بچمە نێو ئەم تیپە، ماڵەوەمان ڕێگریان لێ نەکردم بەڵکو پشتگیریشیان کردم. ئەوەی ئاواتەخوازی بووم پێی گەیشتم کاتێک بەشداریم کرد و بووم بە ئەندامی سەرەکی تیپەکە و ئێستا بەشداری دەکەم لە هەموو ئاهەنگە فەرمییەکان دەکەم. دووچاری ناخۆشی و بێزارکردنی زۆر بوومەوە لەلایەن کۆمەڵگەوە لەبەر ئەوەی من مێینەم، بەڵام خێزانەکەم پاڵپشتم بوون و خۆشـم باوەڕم بەوە هەبوو کە ئەنجامم دەدا، بۆیە وەڵامی ئەوانم نەدەدایەوە. لە ئێستاوە تاوەکو شۆڕشەکەی ڕۆژئاوا، کە لە هەمان کاتدا شۆڕشی ئافرەتانیش بوو، ژنان توانیان بەشداری بکەن لە گشت بوارەکاندا، بوون بە خاوەنی ئیرادەی خۆیان". ...

August 26, 2021

"هەر لە منداڵییەوە بە نەقاشی عەلاقەم بوو و هەر ئەمەش بووە هۆی ئەوەی لە مەدرەسەوە دەس پێبکەم بە کاری هونەری و لە دەبیریستانەوە لای ئوستادانێکی وەکو ئەکبەری مەنسووری کە بەناوبانگەکان بوو لە وێنەکێشاندنا لە کوردستان دەستم بە کارکرد. بە تێعدادی ئەو کەسانەی کاری هونەری دەکەن تاریف جۆراوجۆر هەیە، بۆ من هونەر بە مەعنای باش ژیان بەسەربردنە ئەمەش لە لای هەر کەس مانایەکی هەیە .حزوری هونەر لە تەواوی بەشەکانی ژیانی هونەرمەند ئەبێتە هۆی ئەوە کە ئینسان بتوانێت خۆی لەگەڵ رەوشت و شوێن و زەمان تەتبیق بدات. هونەر ئەبێتە هۆی گەورەبوونی لە ژیان، ئەبێتە هۆی ئارامش و ناسینی دنیا بە شێوازێکی تر و ئەرزش نیان بۆ تەواوی شتەکانی دنیا". "یەکێک لە باشترین کارەکانی من کار لە سەر بەرد و کێوەکان بووە، بەشێکی زۆر گرینگ لە ژیانی مەردمی هەورامان کە بە بەرد یان کوچک ژیانیان سازاندووە. لە بیرم دێت بۆ ئێمە کە لە گوند بووین و لە بنەماڵەی فەقیر بووین ئیمکانی ئەوە نەبوو کە بڕۆینە کلاس و هەر ئەوکاتە بوو کە بۆ یەکەمجار بۆ کار ڕۆیشتمە تاران و ئەوەڵین کارێک کە دایان پێم بە پاچ کەندن قیلەتاو سەر خیابان بوو. هیچکات ئەوەم بیرناچێت ئێوارە لەبەرئەوەی ئەوندە کارم کردبوو خوێن لە دەستم دەهات و ئەمە بوو بە دەسپێک بۆ ژیانی پڕ رەنج کە لە ساڵانی داهاتوو هەر زیاتر و زیاتر دەبوو. تکراری ئەمانە بوو بە هۆی ئەوە کە من گەورە بم و ژیانێکی پڕ تەجروبە تەجرووبە کەم". ...

August 1, 2021

"ئه‌وكاته‌ى ته‌مه‌نم 11‌ ساڵ بوو، له‌سه‌ر شاشه‌ى تیڤى سه‌یرى یارى كاراتی و كۆنفۆم ده‌كرد. هه‌رچه‌نده‌ ئه‌و سه‌رده‌مە نه‌ كه‌ناڵی ئاسمانى هه‌بوو نه‌ تۆڕى كۆمه‌ڵایه‌تى، زۆرجار له‌ شه‌ودا سه‌یرى فیلمى كۆرى و یابانیم ده‌كرد، له‌ دڵی خۆمدا خۆزگه‌م ده‌خواست منیش به‌م هونه‌رە ئاشنابم. قه‌ت لەبیرمناچێت دایكى خوالێخۆشبووم به‌ فه‌ردە و په‌ڕۆ هاوشێوه‌ى بالیفێكى بۆ دروستده‌كردم له‌ سه‌قفى ماڵه‌وه‌م ده‌به‌ست و رۆژانه‌ دوو بۆ سێ كاتژمێر راهێنانم دەكرد. تاوەکو واى لێهات به‌ ده‌نگهه‌ڵبڕین و چوونە ناو قوڵایی یارییه‌كه‌ دراوسێكانیشمان ئه‌یانزانى من شه‌یداى ئە‌و‌ یارییه‌ بووم. ساڵی 1999 له‌سه‌ر ده‌ستى دوو راهێنه‌رى خاوه‌ن كه‌مه‌ربه‌ندى ره‌ش زیاتر له‌ ساڵ و نیوێك له‌ژێر ده‌ستى ئه‌وان یارى كۆنفۆ و كاراتیم ده‌كرد. دواتریش هه‌ردووكیان ماڵیان گواسته‌وه‌ چوون بۆ هه‌ولێر. ئێمه‌ زیاتر له‌ 20 یاریزان بووین بێ راهێنه‌ر ماینه‌وه. جێگه‌ى داخه‌ له‌م كۆمه‌ڵگایه‌دا ته‌نیا تۆپى پێ به‌ وه‌رزش داده‌نرێت و وەرزشەکانی تر پشتگوێ خراوە. ئیتر لەو یارییە دوورکەوتمەوە و ئێستاش هەرکاتێک یاریزانێکی کاراتی دەبینم لە تەلەفزیۆن دڵم پڕ دەبێت". ...

July 30, 2021

"لەسەر سنووری بازەرگان بەینی ئێران و تورکیا خەریکی کار لە سەر فیلم بووین، ئێوارە بوو و خۆر خەریکبوو دەنیشت. سەربازێک لە سەر گۆیاری بوو لە دڵم گۆتم چەن خۆشە ئەو سەربازە کە دەتوانێ هەموو ئێوارەیەک خۆرەزەرد ببینێت. چەن چرکەیەک تماشایم کرد دۆستانم هەموو رۆیشتن و لە من دووربوونەوە، من هەر تمشای سەربازەکەم دەکرد بەڕێگەچوونی دیار بوو کە زۆر پەشێو و ناراحەتە و خەمی لێ دەباری. کە چی چاوی کەوت پێم بزەی پێکەنینێک هاتە سەر لێوی کە دیتم منیش بە پێکەنینێک و دەس تەکاندانێ وڵامیم دایەوە و ئەویش دەسی بۆم تەکان دا و دوایی هەنگاوەکانیم بینی کە توندتر و بەهێز بوو دیتم کە بە تەواوی ئەو بنیامە گۆڕا. ئەبێ بە سینەما بڵێم سپاس بۆ تۆ کە کارێکت کرد شادی و خەونەکانی مرۆڤان لە نزیکەوە ببینم و بۆ شوێنی جۆراوجۆر بڕۆم تا هەستی مرۆڤەکان بناسم". ...

July 12, 2021

"دوای هێرشی تورکیا بۆ سەریکانێ ماڵمان بەجێهێشت و لە حەسەکە نیشتەجێ بووین. بەهۆی کۆچکردن و ناڕەحەتییەکانەوە باری داراییمان زۆر خراپ بوو، تەنانەت نەمدەتوانی کەرەستە سەرەتاییەکانی ژیان بۆ خێزانەکەم و منداڵەکانم دابین بکەم و ماڵەکەشم کەرەستەی زۆر نەقس بوو. هاوڕێیەکم پێشنیاری بۆ کردین کە یارمەتیمان بدات بە بڕێک پارە بۆ ئەوەی عارەبانەیەک بکڕم لەگەڵ جیهازی دروستکردنی گەنمەشامی و لە حەسەکە گەنمەشامی بفرۆشم. هاوڕێکەم یەکسەر سەیارەکەی فرۆشت چونکە پێویستی پێی نەبوو، پارەکەی پێدام. عارەبانەکەم کڕی و دەستمکرد بە فرۆشتنی گەنمەشامی لەناو شاردا، دوای سێ مانگ پارەکەم گەڕاندەوە بۆ هاوڕێکەم و توانیم پێداویستییەکانی ناوماڵ بکڕم. هەموو ئەمانە بەهۆی هاوڕێکەمەوە بوو کە سەیارەکەی فرۆشت بۆئەوەی یارمەتیم بدات لەو ئاستەنگییەی پێیدا تێپەڕبووم. کاتژمێر 4ی عەسر دەستدەکەم بە کار تاوەکو کاتژمێر 1ی شەو، چونکە خەڵک بە شەوان زیاتر حەزی لێیە کاتێک دادەنیشن یان پیاسە دەکەن بەناو شاردا، هەموو تەمەنێک گەنمەشامیم لێدەکڕن لە 2 ساڵەوە تاوەکو 70 ساڵان". ...

July 11, 2021

"بیرمدێت له‌ قۆناغى دووى ناوه‌ندى قوتابى بووم، ئه‌و سه‌رده‌مه‌ کە بابه‌تى مێژوومان ده‌خوێند کەلتوور، كه‌له‌پوور و بابه‌تى مێژوویى تێیدا ره‌نگى ده‌دایه‌وه‌ بۆیه‌ هه‌رزوو تێكه‌ڵى خوێن و جه‌سته‌م بوو. تا ئامادەییشم تەواوکرد کۆکردنەوەی ئەو کەلوپەلانە لە مێشکمدا بەرجەستە بوو. دواى ته‌واوكردنى په‌یمانگا گەڕامه‌وه‌ گوندەکەی خۆمان، لەوێ چه‌ند پارچه‌ شوێنه‌وار و گۆزه‌ و ده‌ستنووس له‌ سه‌ر به‌رد و پارچه‌ى شوێنه‌وارم بینووه‌ له‌ ده‌ڤه‌ره‌كه‌، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ نه‌وه‌ى ئێستا هیچ گرنگى به‌م جۆره‌ شتانه‌ نادەن و به‌شێكى زۆریان له‌ ناو برد. بیرمدێت چه‌ند جارێك گۆزه‌ی پڕ له‌ پاره‌ى ئه‌وه‌ سه‌رده‌مه‌ دۆزراوه‌ته‌وه‌ به‌شێكیان فرۆشراونه‌ته‌وه‌ و به‌شێکیشی له‌لایه‌ن لایه‌نى په‌یوه‌ندیدار ده‌ستى به‌سه‌ردا گیراوه‌. دواتر له‌گه‌ڵ چه‌ند هاوڕێیەكم له‌ گوند بیرمان له‌وه‌ كرده‌وه‌ ده‌ست به‌كه‌ین به‌ كۆكردنه‌وه‌ى كه‌لوپه‌لى كه‌لتوورى و فۆلكلۆرى بۆ ئه‌وه‌ى لە لەناوچوون رزگارى بكه‌ین". "سه‌ره‌تا له‌ناو گوندەکەوە ده‌ستمان پێكرد و هەندێک كه‌لوپه‌لمان كۆکردەوە و شتى زۆر جیاوازی تێدابوو چونكه‌ مێژووه‌كه‌ى زۆر كۆن بوو و له‌ سه‌رده‌مانێك باوك و باپیرانمان به‌كاریانهێنابوو. رۆژانه‌ پرسیارم لە باوکم دەکرد و باسی کەلوپەلەکانی بۆ دەکردم، منیش زیاتر ئەو بابەتەم خۆشدەویست. تا گه‌یشته‌ ئه‌وه‌ى میواندارى چه‌ند كه‌ناڵێكى ناوخۆىی بكه‌ین و مێزگرد و به‌رنامه‌ ڕێكبخه‌ین. دوو ساڵ له‌سه‌ریه‌ك فیستیڤاڵی ‌كه‌لتوورى و كه‌له‌پووریم له‌ گونده‌كه‌مان رێكخست و كه‌لوپه‌له‌كانم به‌ میوان و خه‌ڵكانى تر ئاشنادەکرد. خه‌ڵكانێكى زۆر ده‌ستخۆشیان كردووە و به‌شێكیش په‌یوه‌ندیان پێوه‌كردم كه‌لوپه‌لى زۆر كۆنیان هه‌بووە بۆیان هێناوم. برایەکم خانوویەکی پێشكه‌شكردم و له‌ ئێستادا زیاتر له‌ (2000) پارچه‌ى كه‌لتوورى و كه‌لەپوورىم تێدا كردووه‌ته‌وه‌. ئەمە شانازییەکی گەورەیە بۆ من و دڵخۆشم کە هێشتا خەڵک حەزی لە بینینی ئەو کەلوپەل و کەرەستانەیە". ...

July 10, 2021

"لە منداڵییەوە پاسکیل لێدەخوڕم، بەڵام کاتێک گەورە بووم بینیم کە خەڵکی بە چاوێکی تر سەیری ئەو ئافرەتانە دەکەن کە پاسکیل لێدەخوڕن. بۆیە پاسکیلێکم کڕی بۆ ئەوەی پێی بچم بۆ ئیش پێی بڕۆمەوە. بڕیارمدا پڕۆگرامێک ڕابگەیەنم بەناوی "پاسکیلم ئەوێت" و کۆمەڵێک کچی تر بەشدارییان کرد. وەک یەکەم هەنگاو ماراسۆنێکم ڕێکخست لە شاری عامودا لە ڕۆژی بەرەنگاربوونەوەی توندوتیژی دژی ئافرەتان. دەستخۆشییەکی زۆرمان لێکرا لەلایەن خەڵکەوە بەتایبەتی لەلایەن ئافرەتەکانەوە. من بەربەستی ترس و شەرمم شکاند لەڕێگەی لێخوڕینی پاسکیلەوە، ئامانجمان لە ڕێگەی ئەم پڕۆگرامەوە بڕوابەخۆبوون لەلای هەموو ئافرەتان زیاد بکەین. بەڵام هێشتا خەڵک هەیە کە دژی ئەم پڕۆگرامەیە و بە گاڵتەجاڕییەوە سەیری دەکەن، بەڵام ئێمە بڕوامان بە خۆمانە و ئیرادەمان ناشکێت". ...